Bekijk de wereld anders: een gids voor kleurenblindvriendelijke kaarten

In de constante informatiestroom van vandaag strijden bedrijven om de aandacht van elke kijker. Toch vergeten veel organisaties hoe belangrijk toegankelijk design is, en laten ze daarmee een groot deel van hun publiek links liggen. Zijn je kaarten makkelijk te lezen? In dit artikel check je het zelf en leer je hoe je kleurenblindvriendelijke kaarten maakt!

Deze statistiek zal je verrassen

Kleurenblindheid komt voor bij 8% van de mannen en 0,5% van de vrouwen. In totaal zijn er ongeveer 300 miljoen kleurenblinde mensen wereldwijd, wat gelijkstaat aan de helft van de totale bevolking van Europa.

Daarnaast zorgen duidelijke kleuren ook voor betere beeldhelderheid bij mensen met andere visuele beperkingen (2 miljard mensen, volgens de WHO). Dat wordt extra relevant in een vergrijzende samenleving, waarin steeds meer mensen veranderingen in hun zicht ervaren.

Spiekbriefje over kleurenblindheid

“Kleurenblindheid” is een visuele aandoening waarbij het vermogen om kleuren te onderscheiden verminderd is of helemaal ontbreekt. De soorten kleurenblindheid zijn hieronder gerangschikt op hoe vaak ze voorkomen:

1. Groen (deuteranomalie).
De meest voorkomende vorm van kleurenblindheid.

2. Rood (protanomalie).  

3. Blauw (tritanomalie). 

3. Monochromasie 
De wereld zien in zwart-wit.

Let op: mensen met kleurenblindheid vinden het niet alleen lastig om deze kleuren te herkennen, maar ook tinten waarin deze kleuren verwerkt zijn. Als iemand bijvoorbeeld rood niet goed kan waarnemen, kunnen blauw en paars hetzelfde lijken, omdat paars een rode tint bevat. 

Geen zwarte lijst met kleuren

Er wordt vaak gedacht dat je rood en groen niet samen moet gebruiken in toegankelijk design. Maar dat advies is te kort door de bocht. Niet de kleur zelf is doorslaggevend, maar de tint en hoe die samenwerkt met de andere onderdelen van het design. 

Het slechte nieuws is dat we je niet precies kunnen vertellen welke kleuren je moet vermijden. Het goede nieuws is dat je je favoriete kleuren of brandkleuren niet hoeft te veranderen — je hoeft ze alleen te combineren met de juiste elementen. Je kunt browserextensies gebruiken om verschillende soorten zicht te simuleren en je design te testen. Je kunt ook een van de palette generators gebruiken, zoals Adobe, om een toegankelijk kleurenpalet te maken.

Manieren om je kaart toegankelijk te maken

Mapcreator biedt uitgebreide aanpassingen voor kaartstijlen, dus we kunnen je op veel manieren helpen om je stijlen aan te passen. De belangrijkste regel: kleur mag nooit de enige aanwijzing zijn. Andere elementen en effecten moeten ervoor zorgen dat objecten op je kaart duidelijk en herkenbaar zijn. Hieronder zie je een paar voorbeelden, allemaal gemaakt met Mapcreator.

1. Let op vergelijkbare vormen
Kaarten bevatten, anders dan bijvoorbeeld taartdiagrammen, ook geometrie als visuele aanwijzing. Wegen en gebouwen met vergelijkbare kleuren haal je daardoor minder snel door elkaar, omdat ze duidelijk andere vormen hebben. Tegelijk is het slim om te controleren of rivieren en wegen genoeg van kleur verschillen, omdat het allebei lijnvormige objecten zijn. 

Choropleetkaarten verdienen extra aandacht. Bij dit type kaart kan de geometrie zelf de informatie namelijk niet goed overbrengen op de lezer. 

2. Contrast 
De meest effectieve manier om een afbeelding leesbaar te maken, is het contrast verhogen. Bekijk je kaart eens met een zwart-witfilter en check of de kleuren nog goed van elkaar te onderscheiden zijn. Mensen met een verminderde kleurgevoeligheid kunnen lichte en donkere tinten meestal nog wel herkennen. Om het verschil en het belang van contrast in kaarten te laten zien, vind je hieronder een goed en een slecht voorbeeld. In normaal zicht lijkt het kleurgebruik op beide kaarten prima, maar bij kleurenblindheid zie je hoe lastig het wordt om wegen of andere details op de kaart te onderscheiden.

Slecht voorbeeld in normaal zicht en kleurenblind zicht:

Goed voorbeeld in normaal zicht en kleurenblind zicht:

3. Omtrek
Kun je de kleuren niet aanpassen naar varianten met meer contrast? Voeg dan een omtrek toe in een lichtere of juist donkerdere kleur. Door tekst, wegen, gebouwen en andere elementen van een extra contour te voorzien, springen ze beter naar voren.

Voorbeeld zonder omtrek, in normaal zicht en kleurenblind zicht:

Voorbeeld met omtrek, in normaal zicht en kleurenblind zicht:

3. Textuur en patronen
Een andere manier om kaartelementen beter van elkaar te onderscheiden, is door textuur of patronen toe te voegen. In de voorbeelden hieronder zie je duidelijk hoe zelfs kleuren als blauw en groen voor kleurenblinde mensen soms in elkaar overlopen. Met een patroon kun je hier het parkgebied onderscheiden van het watergebied.

Voorbeeld zonder patroon, in normaal zicht en kleurenblind zicht:

Voorbeeld met patroon, in normaal zicht en kleurenblind zicht:

4. Iconen 
Je kunt ook iconen toevoegen om de kaart duidelijker te maken. Zoals je in het voorbeeld hieronder ziet, vervaagt kleurenblind zicht rood en groen tot één gedempte kleur. Een pijl op de kaart helpt dan om twee gebieden van elkaar te onderscheiden, zodat het verhaal duidelijk blijft — bijvoorbeeld dat mensen vanuit deze gebieden migreren.

5. Tekst
Tekst kan de hoofdboodschap van je kaart sterk benadrukken, maar moet natuurlijk wel goed zichtbaar zijn. Wil je geen tekstomtrek gebruiken, zorg er dan voor dat de kleuren van tekst en achtergrond voldoen aan de WCAG-standaard. Je kunt deze website gebruiken om te bepalen of lichte of donkere tekst hier beter werkt.

Probeer het zelf!

We hopen dat dit artikel je inspireert om toegankelijke kaarten te maken. Zie deze aanbevelingen niet als een lijst met beperkingen, maar als kansen om op een andere manier naar je design te kijken en beter rekening te houden met je publiek.